Waarom het hard nodig is dat je je patronen doorbreekt.

door Anne Bindels

Thank god voor ons brein.

Het laat ons eten, bewegen, slapen, voelen, denken, oplossen, plannen, praten en nog veel meer. Het zorgt ervoor dat we niet meer heel aandachtig hoeven te zijn tijdens het tanden poetsen, traplopen, veters strikken en reizen naar ons werk. Stel je voor dat je die ontelbare routines, die je elke dag weer gedachteloos uitvoert, met alle aandacht en energie zou moeten doen?! Je zou al gebroken zijn voordat je überhaupt de deur uit was. Gelukkig heeft ons brein een manier gevonden om de taken die je vaak en regelmatig doet, op te slaan. Daar is dan geen schaars werkgeheugen meer voor nodig, zodat je je aandacht kunt richten op iets dat meer van je vraagt. Dus dankjewel, automatische piloot.

Helaas zijn de meesten van ons compleet verslaafd geraakt aan onze automatische piloot. We denken letterlijk niet meer na over wat we doen, welke keuzes we maken en wat daar dus steeds weer de gevolgen van zijn. En vervolgens zijn we verbaasd en gefrustreerd over uitkomsten, reacties, situaties en patronen die telkens terug lijken te komen. Hoe kan dat nou?!

Ik neem je even mee in een persoonlijke ervaring van me, omdat ik weet hoe goed het kan helpen om voorbeelden van anderen te zien. Tijdens mijn studententijd ontwikkelde ik de gewoonte om superproductief, multitaskend en gedreven te worden. Ik schreef een scriptie, deed een bestuursjaar, liep stage en werkte. Allemaal tegelijk. Ik wilde het, ik zag het als een uitdaging en het stond natuurlijk best wel gaaf als ik het allemaal succesvol zou kunnen doen. Dat brak me op een bepaald moment op, mijn lijf blokkeerde en over het emotionele stuk hoef ik je vast niets te vertellen. Het was véél te veel. Ik moest een stapje terug zetten en toen ging het wel weer.

‘If you always do what you’ve always done, you always get what you’ve always gotten.’

Toen ik in mijn eerste baan stapte, gebeurde er iets soortgelijks. Ik ging er vol voor, dook er helemaal in en wist niet van ophouden. Het moest altijd meer en beter. En in mijn volgende job deed ik er nog 10 schepjes bovenop. Dat ik altijd in een omgeving terecht kwam waar die extreme toewijding ook van me gevraagd werd, was geen toeval. En toen ging het licht uit.

Daardoor kreeg ik de tijd om eens van een afstandje te kijken naar de situatie die zich steeds maar leek te herhalen. Ik trapte het gaspedaal helemaal in en mijn mentale/emotionele/fysieke gezondheid moest volledig wijken voor wat ik wilde bereiken. En altijd kwam er het punt waarop het echt niet meer ging. Daar was ‘ie: mijn patroon. En eigenlijk had ik al lang door dat het mijn overlevingsmechanisme was, omdat er nog enorm veel verdriet en boosheid in me zat na een immens verlies. Dat daargelaten, ik leefde die manier van leven volledig op de automatische piloot. Pure survival.

En duidelijker dan bovenstaande quote kon niet: als ik het steeds zo deed, zou het ook altijd zo gaan. Dat wilde ik niet meer – ik was niet van plan vroegtijdig de planeet te verlaten omdat ik me mijn hele (werkende) leven zo zat op te fokken. Ik wilde leren om te doen wat me gelukkig maakt, in plaats van doen wat uit automatisme ‘goed voelt’.

‘The patterns we perceive are determined by the stories we want to believe.’
– John Verndon

Of dit voorbeeld op kleinere schaal. Je werkt in een team en een van je collega’s vraagt je regelmatig na de afgesproken deadline van een project of jij nog het een en ander kan afmaken. De eerste keer liet je het gaan en heb je het project in je eentje afgemaakt, maar de keren erna ging je je steeds meer ergeren. Maar je houdt je mond omdat je niet wil dat je collega’s je opstandig, eigenwijs of vervelend vinden. Dus je blijft tegen je zin het werk toen, die collega irriteert je inmiddels mateloos en je angst om verandering te brengen in de situatie wordt steeds groter.

Zelf besloot ik mijn patroon te doorbreken (en uiteindelijk mijn baan op te zeggen). En dat bleek knap lastig, want die manier van doen was ingebakken in mijn systeem. Het ging automatisch. Herkenbaar? Misschien wel in de neiging om altijd alvast na te denken over een antwoord terwijl je naar iemand aan het luisteren bent? Of de gewoonte om gefrustreerd als iemand iets zegt waar je het niet mee eens bent? Of de habit om naar je eigen excuses te luisteren als je weer even ‘geen zin’ hebt om te sporten?

Als je iets altijd zo doet en het lukt je niet om het anders te doen, dan zit je gevangen in de automatische piloot. Wat is er nodig om daaruit los te breken? Bewustzijn. Hoe verkrijg je dat? Door jezelf te observeren. Observeer eerst maar eens wat er gebeurt in een situatie die je eigenlijk anders zou willen zien. Wat gebeurt er feitelijk? Hoe voel jij je daardoor? Welke gedachte zit er achter die emotie? Kun je die gedachte met 100% zekerheid verifiëren?

Ik ga je vast iets verklappen: waarschijnlijk niet. De truc is om jezelf ‘te betrappen’ op de emotie of gedachte die jou steeds weer verleid om hetzelfde gedrag te laten vertonen. Op je tong bijten en uitvallen tegen je geliefde bijvoorbeeld, of steeds maar op de bank gaan hangen terwijl je zou gaan sporten.

‘It is only when you wake up that you realize you were sleeping.’

De automatische piloot helpt ons enorm bij zaken die onze aandacht niet nodig hebben. Maar het is vaak ook de oorzaak van onze grootste frustraties in ons leven, want het zorgt ervoor dat irritante, pijnlijke of complexe situaties zich steeds maar blijven herhalen. Dat is niet de schuld van je omgeving, in geen enkel geval. Door te hechten aan een bepaalde gedachteloop, zoals ik het altijd noem, blijf je in cirkeltjes gaan. Je zendt precies uit wat je eigenlijk niet wil en voila, je trekt je ongewenste situatie aan.

De belangrijkste stap in het doorbreken van je patroon is íéts anders te gaan doen. Fiets eens een andere route naar huis, geef je partner een knuffel als ‘ie de tafel nog niet heeft gedekt of toon initiatief met een gesprek met je leidinggevende. Doe het eens compleet anders dan je normaal zou doen. Het is misschien spannend, maar het is de enige manier.

Geef jezelf de kans om uit je zelfgecreëerde harnas te groeien en sta open voor wat er dan ontstaat: het echte leven.

Cheers,
Anne

Hier lees je meer over hoe ik ben gekomen waar ik nu sta.